Uit onderzoek van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) naar de markt voor (digitale) leermaterialen blijkt dat scholen in het voortgezet onderwijs meer kunnen samenwerken bij het inkopen, en scherper zouden kunnen kiezen op prijs, kwaliteit en duurzaam hergebruik van boeken. Daarbij roept ACM educatieve uitgevers op om te stoppen met verplichte koppelverkoop van licenties en leerboeken, en productaanbod beter op de vraag af te stemmen.
Jaarlijks kopen middelbare scholen voor ongeveer 280 miljoen euro aan digitale en papieren leermaterialen in. Er is sprake van een niet goed werkende markt: de prijzen stijgen de afgelopen 7 jaar sneller dan de prijzen voor vergelijkbare producten en het aanbod van uitgevers sluit onvoldoende aan op de behoeften van scholen.
Zo worden er vaak nog verplichte pakketten van digitale en papieren producten aangeboden, en het aanbod van herbruikbare leerboeken is de laatste jaren gedaald naar bijna nul. Uit onderzoek van de ACM blijkt dat de drie grootste aanbieders in de meeste vakken een groot en stabiel marktaandeel hebben. Scholen wisselen vrijwel niet van lesmethode als de prijs ervan stijgt.
Stop koppelverkoop
De vereniging van educatieve uitgevers (MEVW) heeft begin dit jaar haar leden aanbevolen om te stoppen met de koppelverkoop en om beter in te spelen op de keuzes van scholen. De ACM onderschrijft deze aanbeveling, en roept de uitgevers op om hiermee te stoppen.
De ACM kan overgaan tot een onderzoek gericht op handhaving naar uitgevers die een machtspositie hebben op een bepaald vakgebied en die softwarelicenties verplicht bij leerboeken blijven verkopen. Tegen uitgevers zonder machtspositie kan de ACM met haar huidige wettelijke instrumenten weinig beginnen.
Inkoopbeleid en samenwerking
Een belangrijk deel van de oplossing ligt bij de scholen. Zij kunnen bij het inkopen scherper letten op de samenhang tussen de prijs en de kwaliteit van de leermaterialen. Nog veel scholen kunnen beleid opstellen voor de inkoop van leermaterialen. Door dit te doen krijgen zij beter zicht op welke leermaterialen ze kunnen aanschaffen en hoe deze passen in het curriculum van de school.
Scholen kunnen ook nog een extra slag maken door meer samen te werken bij het aanbesteden van leermaterialen, onder regie van scholencoöperatie SIVON, waarbij prijs en kwaliteit tegelijkertijd worden gewogen.
ACM-bestuurslid Martijn Snoep: “Druk op de uitgevers start met de bereidheid van scholen om over te stappen op andere leermaterialen. Dat stimuleert aanbieders om scherper te prijzen, beter passende leermaterialen te ontwikkelen en zorgt voor duurzamer gebruik van boeken. Geld dat scholen besparen op leermaterialen kunnen zij dan op een andere manier inzetten voor kwalitatief hoogwaardig onderwijs.”
