DRUK! Persvrijheid – Rozemarijn Oudejans heeft drukkerij in VW Caddy

In Canada, waar ze een aantal jaar woonde, herontdekte Rozemarijn Oudejans haar liefde voor analoog drukken. Terug in Nederland bleef een oud busje, dat met een mobiele drukpers achterin door alle staten van de VS reed, in haar hoofd zitten. Nu laat ze mensen met haar eigen mobiele drukkerij ervaren wat persvrijheid betekent.

‘Tijdens mijn opleiding aan de kunstacademie kwam ik veel in de grafische werkplaats. Toen ik in Canada opnieuw in aanraking kwam met wat ze daar letterpress noemen, was ik helemaal verkocht.’ Sindsdien droomde Oudejans van een eigen studio met een eigen drukpers. ‘Het heeft lang geduurd, maar negen jaar geleden heb ik de stap gewaagd. Ik heb een bok met letters gekocht en een pers in bruikleen genomen – die ik later heb kunnen kopen. Daarbij kreeg ik veel hulp, onder andere van leden van Drukwerk in de Marge, een fijne community.’

Grafisch erfgoed levend houden

De helft van de tijd werkt ze als grafisch vormgever, maakt ze drukwerk in opdracht en geeft ze workshops in haar eigen Studio Zeedauw in Tilburg. De andere helft is Oudejans werkplaatsmeester in de grafische werkplaats van de kunstacademie in Breda. ‘Voor mij voelt die combinatie heel logisch. Het heeft allemaal met grafische technieken en drukwerk te maken en met het grafisch erfgoed dat ik heel graag levend wil houden. Oude drukpersen moeten gebruikt blijven worden, anders gaat de kennis erover verloren.’

Ook met oude machines en technieken kun je innovaties doen, vindt ze. ‘Zowel de computer als de drukpers zijn voor mij ontwerpgereedschappen, waarmee je tot heel andere ontwerpen komt. De beperkingen van de analoge druktechniek leiden soms tot ontwerpoplossingen waar ik niet op zou komen als ik achter InDesign zit.’

Op pad met mobiele drukkerij

Zes jaar geleden kwam nog een droom uit. ‘Met een bevriende kunstenaar maakte ik het ontwerp voor een demontabele mobiele drukkerij, en hij bouwde hem.’ Met een oude zetbok als basis, een klein degelpersje, een trekpersje en een opbouw in de stijl van een oude drukkerij past hij precies in haar Volkswagen Caddy. ‘Eenmaal opgebouwd staat er echt iets!’

Met haar mobiele drukkerij staat Oudejans op festivals, bij scholen en in bibliotheken. ‘Op scholen vertel ik regelmatig over de geschiedenis van het drukken, om die levend te houden.’ Vaak hebben de activiteiten ook een raakvlak met het laten horen van je stem. Niet voor niets staat de quote “Freedom of the press is guaranteed to those who own one” op het bord boven de drukkerij.

Alle zintuigen zijn betrokken

‘Mensen een stem geven, dat is voor mij belangrijk. Bij de pers ontstaan daardoor de mooiste gesprekken. Daarnaast wil ik mensen laten experimenteren en laten ontdekken hoe leuk met de hand drukken is. Het is zo fysiek: het papier dat je kan voelen, de inkt die je kan ruiken, de kleuren mengen, het inrollen. Alle zintuigen zijn erbij betrokken. En of het nou een kind is of iemand van 75: het moment dat ze het papier optillen om te zien wat ze gedrukt hebben, blijft magisch. Ook voor mij.’

Bezoek de website van Studio Zeedauw voor meer informatie.

Foto boven: De mobiele drukkerij staat normaal gesproken opgesteld in de studio van Rozemarijn Oudejans, waarbij haar motto meteen in het oog springt. Foto door Company Capture.

In de rubriek DRUK! vertellen initiatiefnemers van bijzondere grafische projecten waar ze druk mee zijn. Jouw project ook in PRINTmatters, of heb je een tip? Neem contact op via info@printmatters.nl.